Van Slochteren tot Nord Stream

Hoe de gasprijs zo hoog werd

In 1959 kostte een kuub gas ƒ 0,38. Nu betaal je € 1,64, alles inbegrepen: zo'n 10 keer zoveel. Gecorrigeerd voor inflatie is dat vrijwel even duur. Wat er tussenin gebeurde, is een verhaal van olie, aardbevingen en oorlog. Scroll door 67 jaar, en zie onderaan bij elk jaar wat je betaalde.

Begin in 1959 Direct vergelijken

Foto: Joop van Bilsen for Anefo, CC0

01 22 juli 1959 · Kolham, gemeente Slochteren

Een bel gas onder de Groninger klei

Bij de boerderij van de familie Boon in Kolham boort de NAM, een samenwerking van Shell en Esso, de put Slochteren-1. Op bijna drie kilometer diepte stuiten ze op aardgas.

Eerst denkt men aan een bescheiden veld van zo’n 60 miljard kuub. Een paar jaar later blijkt het een van de grootste gasvelden ter wereld: rond de 2.800 miljard kuub.

Gasprijs 1959 €0,17 /m³ ≈ € 1,64 in geld van nu

Wie gas heeft, krijgt nog stadsgas uit de gasfabriek, en dat is duur: zo’n 38 cent per kuub. In geld van nu is dat even duur als vandaag.

Afgedankte gasfornuizen na de overstap op aardgas

Foto: Joost Evers / Anefo, CC0

02 Nota De Pous, 1962 · Gasunie, 1963

Heel Nederland gaat over op aardgas

Minister De Pous kiest in 1962 voor het marktwaardebeginsel: de gasprijs volgt niet wat het gas kost om te winnen, maar wat de alternatieve brandstof kost. Gas mag nooit duurder zijn dan stookolie, maar ook niet veel goedkoper.

In 1963 wordt de Gasunie opgericht. Binnen tien jaar ligt er een landelijk net en worden miljoenen fornuizen, geisers en kachels omgebouwd. Rond 1970 kookt en stookt bijna heel Nederland op Gronings gas.

Gasprijs 1965 €0,09 /m³ ≈ € 0,69 in geld van nu

Het Groningse gas maakt stoken goedkoper dan ooit: begin jaren zeventig kost een kuub nog geen 14 cent. Maar de prijs hangt vanaf dag één aan de olieprijs, en die keuze bepaalt de volgende veertig jaar.

Foto: Rob Mieremet / Anefo, CC0

03 Oktober 1973 · olieboycot

Autoloze zondagen

Na de Jom Kipoeroorlog leggen Arabische olieproducenten Nederland een boycot op. De olieprijs verviervoudigt. Op zondag 4 november 1973 is autorijden verboden; kinderen rolschaatsen op de snelweg.

Premier Den Uyl waarschuwt op televisie dat het nooit meer wordt zoals het was. Omdat gas aan olie gekoppeld is, gaat de gasprijs mee omhoog.

Gasprijs 1974 €0,07 /m³ ≈ € 0,33 in geld van nu

Voor het eerst merkt elk huishouden dat een prijs op de wereldmarkt bij hen thuis op de rekening landt.

Protest tegen gasprijsverhoging, Jaarbeurs Utrecht

Foto: Rob Bogaerts for Anefo, CC0

04 Iraanse revolutie · tweede oliecrisis

Zuinig stoken wordt een burgerplicht

De revolutie in Iran jaagt de olieprijs opnieuw omhoog, en de gasprijs volgt met een vertraging van een paar maanden. Halverwege de jaren tachtig is gas voor huishoudens ruim vier keer zo duur als in 1973.

De overheid voert het kleineveldenbeleid: eerst de kleine velden op de Noordzee leeghalen, Groningen sparen als reserve. Nederland gaat massaal isoleren, met dubbel glas en spouwmuren.

Gasprijs 1981 €0,22 /m³ ≈ € 0,63 in geld van nu

Het gemiddelde gasverbruik per huishouden begint te dalen en zal nooit meer terugkomen op het niveau van de jaren zeventig.

Foto: giggel, CC BY 3.0

05 Olieprijs halveert

De prijs zakt, de grond begint te bewegen

In 1986 stort de olieprijs in, en de gasprijs gaat mee naar beneden. Gas wordt jarenlang weer gewoon en goedkoop.

Datzelfde jaar trilt de grond bij Assen. In 1991 volgt Middelstum: de eerste aardbeving die aan het Groningenveld wordt toegeschreven. Het duurt nog twintig jaar voordat iemand dat serieus neemt.

Gasprijs 1987 €0,22 /m³ ≈ € 0,54 in geld van nu

Lage prijzen en grote winsten: de aardgasbaten lopen de schatkist binnen, de rekening voor Groningen nog niet.

Foto: Onbekend (collectie Tresoar), CC0

06 1 januari 1996 · Regulerende Energiebelasting

De belasting gaat de prijs bepalen

Nederland voert een milieubelasting op energie in, de REB. Bedoeld om zuiniger te stoken, en ze groeit hard. Tegenwoordig is de belasting op een kuub vaak hoger dan de prijs van het gas zelf.

Vanaf hier bestaat de gasrekening uit lagen: het gas, de energiebelasting, de BTW daarover, en de netbeheerder die de leiding naar je huis onderhoudt.

Gasprijs 1996 €0,26 /m³ ≈ € 0,52 in geld van nu

Sindsdien bepaalt Den Haag een groot deel van wat je per kuub betaalt, los van wat gas op de markt kost.

Foto: Kenny Louie from Vancouver, Canada, CC BY 2.0

07 1 juli 2004 · vrije energiemarkt

Je mag zelf je leverancier kiezen

Huishoudens zijn niet langer gebonden aan het energiebedrijf van hun regio. Iedereen mag overstappen. Een jaar eerder is de gasbeurs TTF begonnen, waar Nederlands gas per megawattuur wordt verhandeld.

Netbeheer en levering worden uit elkaar gehaald. Het transport van gas blijft een monopolie met een gereguleerd tarief; op de levering moeten bedrijven concurreren.

Gasprijs 2004 €0,52 /m³ ≈ € 0,86 in geld van nu

Overstappen wordt de manier om op je gasrekening te besparen. Dat is het tot vandaag.

Raffinaderijen in de Europoort bij nacht

Foto: Arwin Meijer, CC BY-SA 3.0

08 Juli 2008 · olie op 147 dollar

Een recordolieprijs, en dan de bankencrisis

De olieprijs bereikt in de zomer van 2008 een record van 147 dollar per vat. Veel gascontracten zijn nog aan olie gekoppeld, en de gasprijs voor huishoudens volgt.

Een paar maanden later valt Lehman Brothers om. De vraag naar energie zakt in en de prijzen dalen weer.

Gasprijs 2008 €0,71 /m³ ≈ € 1,10 in geld van nu

Het laatste grote moment waarop de olieprijs de gasprijs dicteert. Daarna neemt de gasbeurs het over.

Foto: Hardscarf, CC BY-SA 4.0

09 16 augustus 2012 · Huizinge

De zwaarste beving tot dan toe

Een beving van 3,6 op de schaal van Richter schudt Huizinge en de dorpen eromheen. Duizenden schademeldingen volgen. Het Staatstoezicht op de Mijnen concludeert dat de bevingen zwaarder kunnen worden zolang de winning doorgaat.

Voor het eerst staat er een prijs op het Groningse gas die niet op de rekening van de consument staat: scheuren, gestutte huizen, en jaren van onzekerheid voor de bewoners.

Gasprijs 2012 €0,82 /m³ ≈ € 1,18 in geld van nu

Vanaf hier is de vraag niet meer hoeveel gas er onder Groningen zit, maar hoeveel er nog uit mag.

Foto: Hardscarf, CC BY-SA 4.0

10 29 maart 2018 · kabinet-Rutte III

Groningen moet dicht

Na een beving bij Zeerijp in januari besluit het kabinet de gaswinning in Groningen zo snel mogelijk af te bouwen naar nul. Nederland wordt van exporteur importeur van gas.

Tegelijk schuift de overheid de belasting van stroom naar gas, om het aardgasvrij maken van huizen aantrekkelijker te maken. De energiebelasting op een kuub gaat jaar na jaar omhoog.

Gasprijs 2018 €0,87 /m³ ≈ € 1,16 in geld van nu

Vanaf nu hangt de Nederlandse gasprijs af van gas dat via pijpleidingen en tankers van elders komt.

Foto: Hay Kranen, CC BY 4.0

11 Voorjaar 2020 · lockdown

Gas is bijna gratis, de rekening niet

Fabrieken liggen stil en Europa zit vol gas. Op de TTF zakt de prijs onder de 5 euro per megawattuur, het laagste niveau in jaren.

Op de rekening van huishoudens is daar weinig van te zien. Het gas zelf is een klein deel van de prijs per kuub; het grootste deel is belasting.

Gasprijs 2020 €1,03 /m³ ≈ € 1,33 in geld van nu

Het dieptepunt. Anderhalf jaar later is dezelfde megawattuur twintig keer zo duur.

Foto: Axel Hindemith, CC BY-SA 3.0

12 Najaar 2021 · lege gasopslagen

De opslag blijft leeg

De economie trekt aan, en Europa heeft een koude winter achter de rug. Gazprom levert alleen wat in de contracten staat, de opslagen die het in Europa beheert blijven opvallend leeg. De gasprijs verviervoudigt in een paar maanden.

Kleine energieleveranciers die hun gas niet vooruit hadden ingekocht, gaan failliet. Hun klanten belanden bij een andere leverancier, tegen het nieuwe, veel hogere tarief.

Gasprijs okt 2021 €1,05 /m³ ≈ € 1,32 in geld van nu

Het kabinet verlaagt voor 2022 de energiebelasting om de klap op te vangen. Het blijkt pas het begin.

Foto: PersianDutchNetwork, CC BY-SA 4.0

13 24 februari 2022 · Rusland valt Oekraïne binnen

Oorlog in Europa

Russische troepen trekken Oekraïne binnen. Europa haalt ruim een derde van zijn gas uit Rusland, en de markt raakt in paniek: begin maart schiet de TTF door de 200 euro per megawattuur.

Eind mei stopt Gazprom de levering aan het Nederlandse GasTerra, dat weigert in roebels te betalen. Vanaf 1 juli verlaagt Nederland de BTW op energie tijdelijk van 21 naar 9 procent.

Gasprijs mrt 2022 €1,32 /m³ ≈ € 1,50 in geld van nu

Gas wordt een wapen. Wie in deze maanden een nieuw contract moet afsluiten, betaalt het dubbele van een jaar eerder.

Foto: kees torn, CC BY-SA 2.0

14 26 augustus 2022 · de top

Ruim 300 euro per megawattuur

Rusland knijpt de levering via Nord Stream 1 af tot een vijfde van de capaciteit. Europa koopt alles wat het kan krijgen om de opslagen voor de winter te vullen. Op de TTF wordt gas voor ruim 300 euro per megawattuur verhandeld, meer dan zestig keer zoveel als in 2020.

Nieuwe variabele contracten gaan over de 3 euro per kuub. Wie nog een oud vast contract heeft, merkt er voorlopig weinig van; wie moet verlengen, schrikt zich een hoedje. Mensen zetten de verwarming lager en douchen korter.

Gasprijs aug 2022 €1,49 /m³ ≈ € 1,70 in geld van nu

De hoogste gasprijs ooit op de Nederlandse gasbeurs. Het gemiddelde dat huishoudens betalen loopt nog maanden achter: contracten worden pas later duurder.

Foto: Vuo, CC BY-SA 4.0

15 26 september 2022 · Oostzee, bij Bornholm

Nord Stream wordt opgeblazen

Explosies op de bodem van de Oostzee beschadigen drie van de vier leidingen van Nord Stream 1 en 2. Aan het oppervlak borrelt een kilometer brede plek gas omhoog.

Er stroomde op dat moment al nauwelijks gas doorheen, maar de boodschap is duidelijk: de pijpleiding uit Rusland komt niet meer terug. Europa moet het voortaan zonder doen.

Gasprijs sep 2022 €1,58 /m³ ≈ € 1,80 in geld van nu

Het definitieve einde van goedkoop Russisch pijpleidinggas. Europa haalt meer gas uit Noorwegen en schakelt over op LNG per tanker, vooral uit Amerika.

Foto: USA-Reiseblogger / Simon, CC0

16 1 januari 2023 · prijsplafond

De overheid zet een plafond

Pas nu bereikt de piek de gewone rekening: in januari 2023 rekenen leveranciers gemiddeld meer dan 2,50 euro per kuub, het hoogste ooit. Maar voor de eerste 1.200 kuub per jaar betaalt een huishouden maximaal 1,45 euro. Wat de leverancier daarboven rekent, betaalt de staat. In november en december 2022 kreeg iedereen al 190 euro korting per maand.

De markt koelt intussen af. Europa heeft volle opslagen, een zachte winter, en nieuwe LNG-terminals, ook in de Eemshaven, in recordtijd gebouwd.

Gasprijs jan 2023 €2,75 /m³ ≈ € 3,02 in geld van nu

Het plafond kost minder dan gevreesd, omdat de marktprijs eronder zakt. Eind 2023 loopt het af.

Foto: Peter Heeling; Skitterphoto, CC0

17 1 oktober 2023 · het Groningenveld op slot

Na 64 jaar gaat de kraan dicht

Het grootste gasveld van Europa gaat op de waakvlam en in 2024 legt de wet vast dat de winning definitief stopt. Er zit nog gas in de grond, maar het blijft daar.

Nederland is nu volledig afhankelijk van import en van de kleine velden op de Noordzee. Op 1 januari 2025 stopt ook de laatste Russische gasdoorvoer door Oekraïne.

Gasprijs 2024 €1,63 /m³ ≈ € 1,73 in geld van nu

De gasprijs is voortaan een Europese wereldmarktprijs. Wat er in Qatar, Texas of Noorwegen gebeurt, zie je terug op je rekening.

LNG-tanker bij de Gate terminal, Rotterdam

Foto: kees torn, CC BY-SA 2.0

18 Vandaag

En nu?

De paniek van 2022 is voorbij, maar goedkoop wordt gas niet meer. Alles meegerekend kost een kuub bijna het dubbele van tien jaar geleden, en de energiebelasting is inmiddels hoger dan de prijs van het gas zelf. Op de beurs is de prijs dit najaar opnieuw verdubbeld ten opzichte van januari.

Wat je wél zelf in de hand hebt: je contract. Het verschil tussen de duurste en de goedkoopste leverancier loopt voor een gemiddeld huishouden al snel op tot honderden euro’s per jaar.

Gasprijs aug 2026 €1,64 /m³ ≈ € 1,64 in geld van nu

Vergelijk de gasprijs van alle leveranciers en stap over in een paar minuten.

Wat je er nu aan doet

De gasprijs bepaal je niet. Je contract wel.

€ 1,38gemiddeld variabel tarief per m³, augustus 2026

€ 1.878per jaar bij 1.100 m³, met vaste kosten en netbeheer

2023duurste jaar, gecorrigeerd voor inflatie

18 contracten vergeleken voor 1.100 m³ gas en 2.500 kWh stroom. Verschil tussen goedkoopste en duurste: € 434 per jaar.

PowerPeers

Dynamisch contractGoedkoopst

Gas per m³
€ 1,689

Contract
Dynamisch · 1 maand

Cashback
€ 200

€ 213,26 /mnd € 2.559 het eerste jaar
Bekijk aanbod
Energiedirect

2 jaar vast

Gas per m³
€ 1,610

Contract
Vast · 2 jaar

Cashback
€ 470

€ 214,63 /mnd € 2.576 het eerste jaar
Bekijk aanbod
Energiedirect

3 jaar vast

Gas per m³
€ 1,564

Contract
Vast · 3 jaar

Cashback
€ 450

€ 215,28 /mnd € 2.583 het eerste jaar
Bekijk aanbod
Vandebron

1 jaar vast

Gas per m³
€ 1,689

Contract
Vast · 1 jaar

Cashback
€ 380

€ 215,61 /mnd € 2.587 het eerste jaar
Bekijk aanbod
Oxxio

1 jaar vast

Gas per m³
€ 1,686

Contract
Vast · 1 jaar

Cashback
€ 325

€ 216,79 /mnd € 2.602 het eerste jaar
Bekijk aanbod

Prijzen inclusief belastingen, netbeheer en cashback over het eerste jaar, voor een gemiddelde regio. Vul je postcode in voor de exacte netbeheerkosten. Bijgewerkt 6 oktober 2026; bron: Daisycon Energievergelijker.

Alle leveranciers vergelijken